Το τέλος της Παγκοσμιοποίησης και του ατομικισμού

Με την εκλογή του Donald Trump εισάγεται ένα καινούργιο κεφάλαιο στην Παγκόσμια Ιστορία: η Αμερική δείχνει να συσπειρώνεται στον εαυτό της, και η συλλογική κάποτε διεργασία της Παγκοσμιοποίησης έχει αρχίσει να ασθμαίνει.
Αυτό σημαίνει και πυροδοτεί μια αποφκτέα άνοδο του εθνικισμού σε όλες τις χώρες, συνέπεια της αποκοπής τους από την Πλανητική Μητρόπολη. Ή θα οδηγηθεί ο πλανήτης σε πυρηνικό ολοκαύτωμα ή -στην καλύτερη δυνατή περίπτωση- σε μία καινούργια “μπελ-επόκ” όπου οι συλλογικότητες ορισμένων εναλλακτικών ομάδων προικισμένων με ιστορική μνήμη, αντιπροτείνουν το σύνθημα της Ειρήνης και της κατά τόπους παραγωγικότητας μέσω των μικρών αποθεμάτων που διαθέτουν. Ο μόνος τρόπος να ανθίσουν ξανά τα χαμόγελα είναι ο δεύτερος, όσο κι αν αυτός απηχεί έναν Νέο Μεσαίωνα ή μια νέα Προϊστορία.

Όσο για τον ατομικισμό όπως τον γνωρίσαμε, δεν έχει πια καμία θέση στο παγκόσμιο γίγνεσθαι. Οι ελευθερίες του ατόμου έχουν κατά κόρον περιοριστεί και μονάχα η συναλληλία και η επικοινωνία σε όποιο βαθμό επιφέρουν την οικοδόμηση ενός εδάφους πολιτικού, που θα καταφέρει να αποτελέσει το υπόβαθρο για μια ζωή ικανοποιητική χωρίς μίση και απληστείες. Ο νέος ατομικισμός που αναγεννήθηκε κατά τους Γάλλους κοινωνιολόγους το 1982, φαίνεται ότι κατέρρευσε τόσο σαν ιδέα όσο και σαν πρακτική, μια και στερείται παντελώς νοήματος -ζωτικού και συγχρονικού.

Τι διέξοδος προβάλλει λοιπόν; ποιά εφικτή λύση; η αντίδραση στον εθνικισμό από τη μια, μέσα από την ευρύτερη, δημοκρατική παιδεία -όσο κι αν η αγγλική γλώσσα τείνει να επιφορτιστεί με την τύχη της λατινικής όταν αποτελούσε κάποτε η τελευταία την lingua franca του Δυτικού Πολιτισμού – και οι κατά τόπους εναλλακτικές συσπειρώσεις με στόχο την παραγωγή ή ακόμη ίσως και την αυτοκατανάλωση. Δύσκολα τα πράγματα.

Προσωπικά όμως, δεν μπορώ να διανοηθώ άλλον δρόμο.

Και γιατί γράφουν οι άνθρωποι;

Οι άνθρωποι γράφουν και κοινοποιούν για να παίρνουν ανάσα οι υπόλοιποι. Αλλιώς θάχαμε να κάνουμε με μια άμορφη, άχρηστη μάζα – σάρκα χωρίς φωνήεντα, χωρίς ιαχές – γεμάτη φόβο και αγωνία. Θέλουμε όλοι μας, κι ο καθένας ξεχωριστά το όνειρο.

Ηθική και τεχνολογία

Αρχικά φαίνεται ότι στις μέρες μας, είναι η τεχνολογία που ρυθμίζει κατά κύριο λόγο την ανθρώπινη συμπεριφορά, ή την ηθική εν ολίγοις: το τι είναι και το τι δεν είναι κοινοποιήσιμο, το πότε είναι κάτι κοινοποιήσιμο – ο διαδραστικός χρόνος, οι διαδραστικοί νόμοι, η αυτόματη σύνταξη κάποιου κοινού και αόρατου συντακτικού χάρτη του ηθικώς κατακριτέου, όσα έχουν σχέση με τη βία, τη σεξουαλικότητα και τις εναλλακτικές πολιτικές, φιλτράρονται αυτόματα από την “ηλεκτρονική συνείδηση του χρήστη” και παίρνουν το δρόμο τους μέσα στο φιλόξενο και καθαρό περιβάλλον της ανθρώπινης πορείας μέσα στην Ιστορία. Δεν υπάρχει καμία νεοαποκτημένη έννοια ελευθερίας εδώ, στην επικράτεια δηλαδή του τεχνολογικού, αλλά ένα ακόμη πρόσωπο, μία όψη του εαυτού όπως αυτός διασαφηνίζει την ταυτότητά του ριγμένος μέσα στην υφή της δικής του χρονικότητας: επιείκεια στους νέους, αυστηρότητα στους μεγαλύτερους: ήδη ο ηθικός νόμος έχει κτισθεί ως θέσπισμα ανθρώπινο μέσα στον όποιο αυτοματισμό της κοινωνίας της τεχνολογίας. Εν ολίγοις, ο ανθρώπινος εαυτός είναι αυτός που ελέγχει τα πράγματα, καθώς επιβάλλει στα “θέλω” του ένα φιλτράρισμα καθαρά ηθικής υφής, όπως κάνει άλλωστε και στην υπόλοιπη καθημερινότητά του. Η τεχνολογία, ως ένας “γενικευμένος Άλλος” βοηθά απλώς σ’ αυτή τη ρύθμιση της συμπεριφοράς όπως και στον επανακαθορισμό της.

Κάτι σαν κριτική παραίνεση

https://labrostsamisarchives.bandcamp.com/releases
Ακούω και γράφω: μεσημέρι στον Ωκεανό. Ένας υπήκοος της Γης, με το όνομα Λάμπρος Τσάμης, έχοντας κατακτήσει μια μακριά πορεία από και προς το σώμα, από και προς τον χώρο, που διακατέχεται από μια αμείλικτη ευαισθησία απέναντι στον ήχο που κυοφορούν οι λογής εικόνες της πόλης, ή του εντοπισμένου Κόσμου- μας καλεί σ’ ένα απαλό συνταξίδευμα ανάμεσα στο χειροπιαστό μύθο που εξυφαίνει ώριμα χωρίς ίχνος νοσταλγίας, και τη σιωπηρή υποταγή- και ανάμεσα στις δικές μας εγκατεστημένες στιγμές του καθημερινού και την ολοκληρωμένη, δική του καθ’ εαυτή εντιμότητα. Το μόνο που απαιτείται είναι η πλήρης παράδοση στην κομψότατη αισθητική του πηγαίου-χωρίς καμιά υπερβολή-ταλέντου του. Δεν ενορχηστρώνει «θόρυβο», αυτός ο άνθρωπος, ενορχηστρώνει Κόσμο. Άλλοτε βουβά τρομαχτικός, μας μυεί στη σκοτοδίνη της ύπαρξης χωρίς να αφήνει αιχμές για καμία άλλη σαγήνη πέρα από αυτή της ίδιας μας της δίψας για ομορφιά. Άλλοτε πάλι ευγενικός, μας αφήνει έρημους σαν παιδιά, ώστε να αυτοπροσδιοριστούμε, νηφάλια στοχεύοντας στην άρση της ματαιότητας των επιλογών μας. Ιδιοφυώς καταιγιστικός όσο και πληθωρικός. Εξαντλητικά τέλειος. Και δεν γνωρίζω ούτε καν ποιός είναι αυτός που έχει κάνει την εξαιρετική παραγωγή.

Αφρικανική φιλοσοφία και πράξη…

Υπάρχει μια αφρικάνικη φυλή, η οποία έχει ένα πολύ ενδιαφέρον έθιμο: Όταν κάποιος από την φυλή κάνει κάτι άσχημο, μαζεύονται όλοι στο κέντρο του χωριού, τον περικυκλώνουν και για δύο μέρες θυμούνται όλα τα καλά που έχει κάνει και τον ευχαριστούν γι’ αυτά. Οι άνθρωποι αυτής της φυλής πιστεύουν ότι όλοι ερχόμαστε στον κόσμο αυτό καλοί, ότι όλοι θέλουμε αγάπη, ευτυχία, ειρήνη και ασφάλεια, αλλά μερικές φορές στην επιδίωξη αυτών των αξιών κάνουμε λάθη. Η φυλή βλέπει αυτά τα λάθη σαν μια κραυγή για βοήθεια. Γι’ αυτό ενώνουν τις προσπάθειες τους για να βοηθήσουν τον αδερφό τους να ανακτήσει την αληθινή του φύση και να του υπενθυμίσουν ποιος είναι πραγματικά…