Φιλότιμο, μεράκι, τιμή και ντροπή

‘Οταν οι ανθρωπολόγοι εντόπισαν το δίπολο της «τιμής και της ντροπής» για τις συμπεριφορές που αναπτύσσονται στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, αλλά κυρίως μέσα από τις μελέτες του Γάλλου ιστορικού Braudel, αποκαλύφθηκε μια μεγάλη πολιτισμική συνάφεια τόσο μεταξύ του Ευρωπαϊκού Νότου, όσο και μεταξύ του Αφρικανικού Βορρά. Στην Ελλάδα όμως δυναστεύουν ειδικότερα και άλλες κοινωνικές παράμετροι: οικογενειοκρατία, πελατειακό σύστημα καθώς και μετεμφυλιακές δομές. Το «φιλότιμο» μπορεί να έχει πολιτογραφηθεί από την Κοινωνική Ανθρωπολογία, το «μεράκι» μπορεί να υπήρξε ο κοινός τόπος όπου εδραιώνονταν κάποτε μία εύθυμη και εργατική Ελληνική κοινότητα – και τελικά η τιμή και η ντροπή ήταν οι έννοιες που συγκροτούσαν τόσο το ήθος των παλλικαριών και των κορασίδων όσο και αυτό των μεσηλίκων στην καθημερινότητά τους. Για την τρίτη ηλικία δεν έχω κάτι άμεσα να δηλώσω εδώ, πέρα από το ότι «ζουν από την στοργή μας», όπως λένε. Και πέρα από τον απόηχο του «Χορού των Γερόντων», η τρίτη ηλικία φαίνεται να περιορίζεται στο να εκφράζει λεκτικά τις αξίες της ίδιας κοινότητας.
Αλλά – σκεφτείτε το: πού είναι σήμερα το μεράκι; στους εστιάτορες ίσως;
πού είναι το φιλότιμο; στις γκαρσόνες; Και πού είναι η τιμή; Στον διοικητή του ορεινού Λόχου Καταδρομέων;
Και η ντροπή;
Σε όλους εμάς που απέχουμε από τα κοινά παραβλέποντας τις αυτοκτονίες Ελλήνων πολιτών και προβάλλοντας ή παρεμβάλοντας αδιέξοδα άλλου τύπου από αυτά που πράγματι υπάρχουν.
Μα τελικά για ποιό πράγμα μιλάμε; Φιλότιμο, μεράκι, τιμή και ντροπή. Τι είναι όλ’ αυτά παρά κάτι άλλο από άταφους νεκρούς; Κι αν όχι, πώς αλλιώς μπορεί ν’ αγγίξει κανείς το Βασίλειο των Ιδεών του σύγχρονου Ελληνικού λαού; Πώς;